Saadet Güneşi : Seadeti Ebediyeye Kavuşturacak İlmi ve Dini Bilgiler

BÜYÜK HARP BİTELİ 100 SENE OLDU

Prof.Dr.Ekrem Buğra Ekinci

Tarih: 2018-11-12 / Hit: 68

914 sonbaharında harbe giden gençler, Noel’de evde olmayı umuyorlardı. Ne çare; harp4 sene sürdü. Çoğu, evini bir daha göremedi...
 
Avusturya Veliahdi'nin, Bosnasarayı’nda birSırb tedhişçitarafından öldürülmesi, tarihin en büyük felaketlerinden birinin bahanesi oldu. Harbi esas itibariylesömürgehayalleri kuran Almanya başlattı. Avusturyalıları, Osmanlıları ve Bulgarları dahırsınakurban etti. İngiltere, Fransa, Rusya, ABD, İtalya, Romanya, Sırbistan, Karadağ, Belçika, Yunanistan, Portekiz ve Japonya karşısında, 4 kara ülkesi…
50 seneden beri savaş görmemiş1914 nesli, harbi kahramanlık ve romantizm dolu bir masal zannediyordu. Bu sebeple Noel’deevde olacağıinancıyla cepheye gidiyordu. Mamafih bir sene içinde herkes, acı hakikatlekarşı karşıyageldi. Harp, acı bir şeydi.
 
Harpgibi sulh
 
Netice, 10 Eylül 1914’teAlman ilerleyişinindurdurulmasıyla belli olmuştu. 6 Eylül 1917’de Amerikalıların harbe girmesiyle denge tamamen bozuldu. 18 Ağustos 1918’de “yenilmez” Alman ordusu çöktü. Ülke karıştı; Bavyera’dasosyalistleriktidara geldi. 9 Kasım’da tahtını terk eden Kayzer, tarafsız Hollanda’ya kaçtı. 11 Kasım’da mütareke yapıldı.
1871’de Fransızları yenen Prusya Kralı’nın Alman İmparatoru sıfatıyla taç giydiği Versay Sarayı’nda 28 Haziran 1919’daVersay Antlaşmasıimzalandı. Sömürgeler hayalindeki Almanya; Fransa, Belçika, Polonya ve İngiltere’ye çok toprak kaptırdı. Almanya’da yatırımlara girişen ABD, tazminat maddesini yumuşattı. Aşağılayıcı Versay Antlaşması, bir savaşın sonu;başka bir savaşın sebebioldu.
Avusturya, Bulgaristan ve Macaristan ile benzeri antlaşmalar imzalandı. Osmanlı hükûmeti,Sevr’de bunlardan daha hafif şartlarda paraf edilen antlaşmayı kabul etmedi.
Bin yıllıkAvusturya İmparatorluğu, en büyük kayıpları verdi. İtalya, Macaristan, Bohemya, Balkanlar, Ukrayna ve Polonya’daki topraklarını tamamen kaybedip; zor yaşamaya mahkûm kılınan küçücük, tarafsız ve denizle irtibatı kesikAvusturya Cumhuriyeti’ne dönüştürüldü. Ülkenin hemen bütün fabrikaları, sınırların dışında kaldı. Doğu topraklarında Çekoslovakya kuruldu.
Harbi başlatanşımarık oğlanSırbistan, sonrasında büyük lokmaya kondu. Balkanlardaki Avusturya topraklarındaYugoslavyadoğdu. Savaşa sonradan giren ve doğru ata oynayanRomanyaveYunanistanda, Macaristan ve Bulgaristan’dan epey toprak kopardı.
Hazırlıksız giriştiği harbin ortasındaRusya’daçıkan komünist ihtilâl, Çarlığı çökertti. Ülke iç harbe sürüklendi. Galibi, yarım asır insanlara kan kusturacakBolşevikleroldu.
Başta Almanya’nın müttefiki olanİtalya, 1915’te karşı safta savaşa girdi ve Avusturya’dan toprak aldı. Avrupa ve Orta Doğu’nun sınırları tamamen değişti.
 
Çöküş
 
50 ay süren harpte65 milyon insanseferber edildi. Bunun 8,5 milyonu öldü; 21 milyonu yaralandı; 3 milyonu sakat kaldı. Esir ve kayıp, 7,7 milyon idi. Fransa, Almanya ve Avusturya aktif erkek nüfuslarının %10’unu; İngiltere, Rusya, Türkiye ve İtalya %5’ini kaybetti.
Maddîtahribatınise haddi yoktu. Alman ekonomisi çöktü; Fransa ve İngiltere,ABD’ye milyarlarca borçlandı. Ticaretteki payı küçülen Avrupa, dünya hâkimiyetini ABD’ye kaptırdı. Barışı korumak üzereMilletler Cemiyeti(BM) kuruldu.
Tayyare, tank, denizaltı, bombardıman ve zehirli gazın ilk defa kullanıldığı butopyekûn harpdünyayı değiştirdi. Ondan sonra hiçbir şey eskisi gibi olmadı. Onun için bu harpöncesi yıllar,“Le Belle Epouqe”(Güzel Devir) diye hatırlanır.
İmparatorlukların yerini,ulus devletleraldı.Habsburg, Hohenzollern, Romanov ve Osmanlı gibi kaçasırlık hanedanlaryıkıldı; rejimler değişti. Eskiden“ayak takımının hâkimiyeti”olarak küçümsenen cumhuriyet, artık devrin gözde sistemidir.
Cemiyet düzenialtüstoldu. İnsanlar fakirleşti; çoğu manevî buhrana düştü. Daha evvel ayıplanan ırkçılık cereyanı güçlendi. Aristokrasi ağır bir darbe aldı; o zamana kadar hep soyluların himayesinde yaşayan sanat ve estetik anlayışı değişti.
 
Faturanın büyüğü
 
En büyük felaket, savaşta bir milyon evladını kaybeden ve iflâs eden Türklerin başına patladı. Osmanlı ülkesi parçalandı. Petrol havzaları, Müslümanlarla meskûn topraklar işgal edildi. Üretici ve tahsilligenç nüfus, cephelerde harcandı. Savaş zenginleri ve yeni elitler türedi. Binlerce insan yerinden yurdundan oldu. İnsanlar can derdine düştü. Türklerin ödediği en büyük bedel,bin yıllık bir kültürünkaybıdır.
Osmanlı ordusu Kafkas, Çanakkale, Irak, Mısır, Galiçya, Yemen, İran, Libya ve Suriye cephelerinde savaştı. Geniş bir sahada, sıkıntılı tabiat şartları altında mevcudu, teçhizatı, erzağı noksandı.Zâyiatda fazla oldu. Silâh altına alınan2,85 milyonkişidir. Cephede veya yaralanıp hastanede yahutsâri hastalıktan ölenlerin sayısı 325 bin, yaralılar 400 bin, esirler 200 bin; firarî ve kayıplar ise 1.300.000 olmak üzere,zâyiat 2 milyonkişidir.
Sonradan Ankara hareketinin liderlerinden olacak Rauf (Orbay) Bey’in 30 Ekim 1918’de imzaladığıMondros Mütârekesiile bitmesi gereken harp, Anadolu halkı için 1923’e dek sürdü. Dünyaya hâkim olmayı kuranİttihatçılarkaçmış; geride bir enkaz bırakmışlardı. Türkler detarihlerinden vazgeçerekkendilerine kesilen faturayı ödeyebildiler. Yine de, harbin travmasını şimdiye kadar atlatabilmiş değildir.

YORUM YAZ




Yazarın Diğer Makaleleri

SONUN BAŞLANGICI: SURİYE BOZGUNUNUN HİKÂYESİ

Filistin-Suriye cephesinin çözülüşü ve Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasının üzerinden tam yüz sene geçti. Burada cereyan eden hâdiselerin içyüzü bugün bile iyi bil...

RODOS VE 12 ADA NASIL ELDEN ÇIKTI?

Rodos’un merkezi olduğu ve 4 asır Osmanlı hâkimiyetinde kalan 12 Ada’nın, Lozan ile elden çıktığını söylemek hiç de ‘cahilce’ bir söz değildir...   Anadolu’...

BÜYÜK HARP BİTELİ 100 SENE OLDU

914 sonbaharında harbe giden gençler, Noel’de evde olmayı umuyorlardı. Ne çare; harp4 sene sürdü. Çoğu, evini bir daha göremedi...   Avusturya Veliahdi'nin,...
Tüm Yazıları

Hakikat Kitabevi Yayınları

Tam İlmihal Seadeti Ebediyye
Mektubat Tercemesi
İslam Ahlakı
Kıyamet ve Ahiret
Namaz Kitabı
Cevab Veremedi
Eshabı Kiram
Faideli Bilgiler
Hak Sözün Vesikaları
Herkese Lazım Olan İman
İngiliz Casusunun İtirafları
Kıymetsiz Yazılar
Menakıbı Cihar Yarı Güzin
Şevahidün Nübüvve
Fahrettin Tacar Eğitim Vakfı İhlas Vakfı Hakikat Kitabevi İhlas Koleji İrfan Turizm Dinimiz İslam Huzur Pınarı Altın Çınar Genç Girişimciler Kulübü Adem Eğitim Kültür ve Sosyal Hizmetler Derneği Bülent Gençer Vakfı